Üç cümlelik özet. Türkiye'de tüm adalet sistemi, kapalı kaynak kodlu, devletin zorunlu kıldığı tek bir editör ve onun kendine has .udf formatı üzerinden işliyor. Ancak bu uygulama, Apple Silicon işlemcili Mac'lerde neredeyse tamamen kullanılamaz durumdaydı. Kaynak koduna erişimim olmadan ve geliştirici kurumla hiçbir iş birliği yapmadan, karartılmış (obfuscated) ikili dosyayı Claude Code'u bir hata ayıklama ortağı olarak kullanarak tersine mühendislikle çözdüm ve yerel Apple Silicon çalışma zamanından tam karanlık moda kadar uzanan yirmi düzeltme uyguladım; üstelik yasal olarak kullanılması zorunlu olan dosya formatına hiç dokunmadan.
1. Sorun
Türkiye'de mahkemelere, Adalet Bakanlığının dijital omurgasını oluşturan UYAP ve onun kendine has UDF formatı dışında herhangi bir yolla evrak sunmak imkânsızdır: Bu format, başka hiçbir yazılımın açamadığı imzalı bir zip dosyasından ibarettir. Sistemi kullanabilmek için sunulan tek resmî araç ise güncelliğini yitirmiş bir Java masaüstü uygulaması olan UYAP Doküman Editörü'dür. Bu uygulamayı kullanmak zorunda olan kitle devasa boyutlardadır ve hiçbirinin alternatif bir seçeneği yoktur: 206.678 avukat, ~25.000 hâkim ve savcı, on binlerce adliye kâtibi, bilirkişi ve milyonlarca vatandaş. Kısacası, bu formatı kimse kendi isteğiyle seçmedi ve hiç kimsenin bu sistemi kullanmaktan kaçınma şansı yok.
2. Kullanıcıların gerçekte karşılaştığı durum
Modern Mac bilgisayarlarda, resmî sürüm Rosetta çeviri katmanı altında âdeta can çekişiyor: Uygulama çok geç açılıyor, son derece yavaş çalışıyor, metinler bulanık ve düşük çözünürlüklü görünüyor. Ayrıca ⌘ kısayolları çalışmıyor, dışa aktarılan PDF'lerden Türkçe karakterler (ğ ş ı İ) sessizce siliniyor ve sesle yazma özelliği tüm paragrafı silip uygulamanın donmasına yol açıyor. Bu çaresizlik karşısında kullanıcılar kendilerince geçici çözümler üretmeye çalışıyor. Mesleki forumlar, haftalarca bu hatalarla uğraşan veya sırf bu yüzden neredeyse Windows'a geçmeyi düşünen avukatların paylaşımlarıyla dolu. Uygulamanın resmî iOS sürümü ise App Store'da 2.0★ puanında kalmış durumda. Intel Java'yı yeniden kurmak, gizli yapılandırma dosyalarını silmek, yalnızca çıktı alabilmek için belgeleri PDF'ye aktarmak veya üçüncü parti web dönüştürücülerine para ödemek gibi zahmetli yöntemler âdeta günlük bir pratik hâline gelmiş. Hatta birçok avukat, devletin zorunlu kıldığı bu tek işi yapabilmek için çalışma masasında ikinci bir Windows bilgisayar bulunduruyor.
Aynı belge, aynı Retina ekran: Resmî sürüm ile bu yerel yeniden yapım karşı karşıya. Sistem görünümünü otomatik olarak takip eden uygulama, hem karanlık hem de açık temada kusursuz bir netlik sunuyor.
3. Claude Code ile neler yaptım
Editör kapalı kaynaklı ve kod karartmalı (obfuscated) bir yapıya sahip; yani elimde hiçbir kaynak kodu yoktu ve sınıf isimleri aF ve hj gibi anlamsız harflerden oluşuyordu. Bu yüzden tüm geliştirmeleri dışarıdan müdahale ile yapmak zorunda kaldım: Derleme zamanı bayt kodu yamaları ve çalışma zamanı Java ajanları (agents) kullandım. Çalışma süreci insan ile yapay zekânın ortak bir döngüsü hâlinde ilerledi: Hipotezleri kurma ve nihai karar yetkisi tamamen bende kaldı ki bunda, formatı kendi açık kaynaklı projem olan UDF-Toolkit için daha önce tersine mühendislikle çözmüş olmam büyük kolaylık sağladı. Claude Code ise yığınla makine kodunu (disassembly) ve piksel ölçümlerini tarayarak bir sonraki adımda neyi test edebileceğimi önerdi. Bu iş birliğinin sonucunda, üç ana başlıkta toplanan yirmi düzeltme geliştirdim: Apple Silicon üzerinde yerel ve net çalışmasını sağlamak (Rosetta yerine gömülü kendi çalışma zamanı ve keskin Retina metinleri); bir Mac uygulaması gibi davranmasını sağlamak (gerçek ⌘ kısayolları, yerel dosya pencereleri ve sade bir Word-2026 görünümüne sahip düzgün bir karanlık mod); ve son olarak uygulamanın bozuk veya veri kaybına yol açan yönlerini düzeltmek (akıllı kart ile imzalama sorunlarının çözülmesi, Türkçe karakterlerin eksiksiz yer aldığı PDF'ler, sesle yazma özelliğinin çökmeyip düzgün çalışması ile Word ve Pages uygulamalarından zengin biçimli metin yapıştırma desteği). Eskiden tek bir uzmanın tam bir ayını alacak bu işlemler, genellikle projenin hiç hayata geçememesiyle sonuçlanırdı.
4. Sırada ne var
Bunun gibi hantal ve kullanımı zorunlu kılınan teknolojiler eskiden neredeyse dokunulmazdı: Sıkıntıyı bizzat çekenler ile sorunu çözebilecek olanlar nadiren aynı kişiler olurdu. Ancak bu durum artık değişiyor. Kendisini kullanmak zorunda kalan insanlara hizmet etmek yerine yük olan yazılımlar, bu yazılımları dağıtan kurumlar iş birliği yapsa da yapmasa da artık dışarıdan modifiye edilecek ve bir şekilde geri kazanılacak.
Bağımsız ve resmî olmayan macOS yaması: Bu yama herhangi bir kamu kurumu tarafından onaylanmamıştır. Kullanıcı resmî paketi kendisi indirir ve yamayı yerel olarak uygular. Detaylı teknik inceleme ve kaynak kodları için: github.com/saidsurucu/ude-mac-arm64.